تخم مرغ

15 مارس 2020

سلام به همگی. تخم‌مرغ یکی دیگه از اجزای سفره هفت‌سین هست که امشب قراره در موردش باهم صحبت کنیم. در کتاب شایست ناشایست (از متون پهلوی که به بیان برخی آئین‌های مربوط به زرتشتیان پرداخته) توصیه شده که برای برآورده شدن حاجات و رسیدن به مرادِ دل، تخم‌مرغ نذر کنند. همچنین در روزه‌های سه‌‏روزه که به مناسبت درگذشت یکی از افراد خانواده گرفته می‌شد، خوردن گوشت و تعدادی از خوراک‌های دیگه ممنوع و خوردن تخم‌مرغ مجاز بود.

از گذشته تا امروز انواع تخم‌مرغ از سفید تا رنگی به عنوان یکی از اجزای جانبی سفره هفت‌سین نیز روی این سفره قرار می‌گرفته و حتی در گذشته برخی از خانواده‌ها آئینه‌ای رو روی سفره هفت‌‏سین می‏خوابوندند و تخم‌مرغی نپخته رو روی آینه قرار می‌دادند و باور داشتند که به هنگام سال تحویل تخم‌مرغ روی آینه می‌چرخه. در گذشته تخم‌مرغ‌های رنگین رو پس از تحویل سال به کودکان عیدی می‌دادند.

در رسم نوروزخوانی نیز تخم‌مرغ به عنوان هدیه و شاباش به نوروزخوان‌ها تقدیم می‌شد. از کاربردهای دیگه تخم‏مرغ در نوروز استفاده از آن در تخم‌مرغ بازی بود.

تخم‌مرغ در زندگی اجتماعی، آداب و رسوم، نذر و نیاز، سحر و جادو نیز کاربردهایی داره. در یک نمونه مردم مناطق مختلف ایران برای رفع چشم‌زخم از تخم‌مرغ استفاده می‌کنند.

در گذشته تخم‌مرغ در مراسم‌های ویژه ازدواج در ایران نیز کاربرد داشت؛ برای نمونه با استناد به منابع مکتوب، در دوره صفوی توصیه شده بود که عروس در روز عقد رو به قبله ایستاده و با دست خود تخم‌مرغی رو به دیواز بزنه. همین‌طور در تهران قدیم رسم بود که دو عدد تخم‌‏مرغ جوشونده شده در هفت ادویه رو به نیت هفت فرزند و دفع نازایی بر سفره عقد قرار می‌دادند که یکی از تخم‌مرغ‌ها رو عروس و دیگری رو داماد می‌خورد.

اما در آشپزی ایرانی شاید کاربرد هیچ ماده غذایی به اندازه تخم‌مرغ تنوع نداشته باشه، از نیمرو و تخم‌مرغ آبپز که ساده‌ترین خوراک‌ها هستند گرفته تا خورش، کوکو، سس، بستنی، دسر، شیرینی و نظایر اینها. این تنوع کاربری در اغلب غذاهای ایرانی در شهرهای مختلف چشمگیر هست و شاید در هیچ جای ایران به اندازه گیلان مصرف تخم‌مرغ در خوراک و آشپزی رواج نداشته باشه.

 

Photo by alisafarov/Shutterstock