موسیقی نوروز

1 مارس 2020

همراهان همیشگی عمو نوروز سلام. امروز تصمیم داشتم تا در مورد پیک‌های نوروزی باهم صحبت داشته باشیم اما بهتر دیدم پیش از اون از ارتباط موسیقی و نوروز با هم کمی صحبت کنیم. موسیقی با آیین‌های ایرانی ارتباط تنگاتنگ داره و نوروز نیز یکی از همین آیین‌هاست. بسیاری از منابع که شاهنامه فردوسی سرآمد اون‌هاست، جمشید پادشاه پیشدادی ایرانی را پایه‌گذار نوروز و آیین‌های وابسته به نوروز می‌دونند و از رونق موسیقی آوازی و سازی در این دوره یاد کردند. پادشاهان ساسانی نیز در ایام نوروز به شادی و طرب می‌نشستند و نوازندگان درباری برای هر یک از روزها آهنگ ویژه‌ای ساخته و اجرا می‌کردند. در این رابطه می‌تونم به نغمه‌های «باد بهار»، «باد نوروز»، «نوبهاری» و «آیین جمشید» اشاره کنم که به باربَد نوازنده و آهنگساز معروف دربار خسرو پرویز نسبت داده ‌شده‌. جالبه بدونید در جریان شکل‌گیری موسیقی سنتی ایرانی، واژه نوروز در نام‌گذاری تعدادی از مقام‌ها، الحان و نغمه‌های موسیقی قدیم ایران نیز به کار گرفته شد؛ «نوروز خارا»، «نوروز بزرگ»، «نوروز کوچک» و «نوروز صبا» نمونه‌هایی در این رابطه هستند. هنوز هم در ردیف موسیقی دستگاهی ایران بعضی از این نغمه‌ها کاربرد دارند. شاردن سیاح معروف فرانسوی قرن هفدهم و هجدهم میلادی که تجربه حضور در دربار صفوی رو داشت، هنرنمایی نوازندگان هنگام تحویل سال نو در حضور پادشاه در سفرنامه خودش رو توصیف کرده. اما موسیقی نوروزی فقط مخصوص دربار نبود بلکه از گذشته‌های دور تاکنون پیک‌های نوروزی در مناطق مختلف ایران در قالب گروه‌های نمایش و آوازخوان، نویددهنده آمدن فصل بهار بودند. در روزهای آتی، براتون از پیک‌های نوروزی بیشتر خواهم گفت.