پرسه در هزارتوی ساسانی

14 ژانویه 2019

بوی کاهگلِ خیس می‎آمد و رطوبت چنان بر بدن‎مان نشسته بود که انگار عرق کرده بودیم. بازتاب صدای قدم‎هایمان در هزارتوی شهر زیرزمینی «اویی» می‎پیچید و گویی لشگری از انسان‎های باستان به سمت‎مان می‎آمدند تا به ما خوش‎آمد بگویند. انسان‎هایی که در دوره حکومت انوشیروان ساسانی، در زیرِ زمین منزل کرده بودند.

«اما به راستی چرا مردم زندگی در زیر زمین را برگزیده بودند؟» این سوالی بود که از عمو نوروز پرسیدم.

عمو سرفه‎ای کرد، سینه‎اش که صاف شد پاسخ داد: «از شکل معماری این شهر که در زیر شهر نوش‎آباد ساخته شده است، چنین برمی‎آید که مردم برای دفاع از خود و پناه گرفتن به هنگام هجوم دشمن، این راهروهای باریک و تودرتو را ساخته‎اند. از سه‌طبقه بودن «اویی» و مخفی بودن اتاق‎های کوچک و بزرگ آن، می‎توان به صحت این ادعا پی‌برد.»

به دیوارها که نگاه می‌کردم، در این فکر بودم که انسان هزاره‎های پیشین چگونه توانسته بود چنین شهری در زیر زمین بسازد.

در این فکر بودم که یکی از همسفران از عمو نوروز درباره چگونگی ساخت این شهر زیرزمینی پرسید. عمو نوروز در پاسخ گفت: «باستان‎شناسان معتقدند برای کندن این شهر از ابزارهای پیچیده‌ای مثل الماس استفاده شده است.» عمو که راه دالانی را در پیش گرفته بود، رو به ما کرد و با خنده‎ گفت: «بیایید ببینیم اهالی اویی یک چایی ما را مهمان می‎کنند یا نه!»